Çocuk Neden Yalan Söyler? II

Sevgi ve ilgi, çocuğun güven duygusunu besleyen temel ihtiyaçlardır. Sevgi ve ilgi eksikliği çeken çocuklar, anne ve babanın dikkatini üzerlerine çekmek için hikâye uydururlar. Eğer bunda başarılı olmazlarsa, yaramazlık yaparak, azar işitme ve dayak yeme pahasına da olsa anne-babayı kendileriyle meşgul ederler.    

Okul öncesi çocuklarda abartma ve uydurmalar çoğunlukla hayal ürünüdür. Biri, 'Bizim iki arabamız var.' dediğinde öbürü de altta kalmamak için hiç düşünmeden, 'Bizim de beş arabamız var.' der. Ancak, bir çocuk, 'Benim babam senin babanı döver!' derken samimidir. Çünkü çocukların gözünde babalar dünyanın en güçlü insanıdır.    

Çocuklar Yalanı ve İkiyüzlülüğü Büyüklerden Öğrenir Doğrusunu söylemek gerekirse, yalanı bol bir toplumda yaşıyoruz. Başkalarının yanında küçük düşmemek, akrabalarımızı, dostlarımızı, arkadaşlarımızı üzmemek ve kırmamak için yalan söylemekte, ikiyüzlü davranmakta bir sakınca görmeyiz. Buna da kimseye zararı olmadığı için 'beyaz yalan' diyoruz.    

Beyaz yalanların zamanla siyah yalana dönüştüğünü görmezden geliriz. Yapılan bir davete canımız gitmek istemediği zaman, bunu dile getirmenin kabalık olacağını düşünür, hasta olduğumuzu veya bir işimiz çıktığını söyleyerek vaziyeti kurtarmaya çalışırız. Abartmalı övgülerin, başımızdan geçen bir olayı süsleyerek anlatmaların altında hep 'beyaz yalan' dediğimiz küçük yalanlar vardır.    

Özellikle bayanlar arasında, dedikodu ve laf taşıma huyu oldukça yaygındır. Yalansız ve abartısız dedikodu da pek azdır. Kendi yalanlarımızı zararsız ve küçük, başkalarının yalanını büyük görmeye oldukça yatkınızdır. Bütün bunlar çocukların yanında yapılıyor ise, onların da yalana alışması kadar normal ne olabilir? Bir anne kapıya gelen komşusunu baştan savmak için, kapıyı çocuğa açtırır ve 'annem evde yok' dedirtirse; kendi eliyle çocuğun yalan söylemesine çanak tutmuş olur.    

Böyle bir anne, çocuğun yalanlarına ve abartmalarına kızdığı zaman, çocuk bocalar. Annenin çelişkili tutumu çocuğun gözünden kaçmaz. 'Kendisi yalan söylüyor ama benim söylememe kızıyor.' diye düşünmeden edemez. Çocuk, anne-babanın her şeyi doğru bildiğine inanır.  

*Bu yazı ALİ ÇANKIRILI 'nın Yeni Dünya Dergisi 2006 Ocak sayısındaki yazısıdır.