34. Ebeveynin Sözcüsü: Önleyici Ben İletisi

Biz yetişkinler çocukların bazı şeyleri kendiliğinden bilmelerini bekleriz. Ya da bazı sorumluluklarını kendiliğinden yapmalarını bekleriz. Yanlış olan bu beklentimize karşılık bulamayınca da üzülmek, sinirlenmek, hayal kırıklığına uğramak gibi duygular yaşamamız kaçınılmaz olur tabi. (Hatta bazen eşlerimizin bile bazı beklentilerimizi kendiliğinden bilmesini isteriz, bilmemesini anormal karşılarız.)

Yok yere gerilmek ve hayal kırıklığı yaşamak yerine, önleyici ben iletileri göndermek, ihtiyaçlarımızı ifade etmek ya da yolunda gitmesini istediğimiz durumları önceden planlamak için kullanılacak etkili bir yöntemmiş.

"Anababaların ve öğretmenlerin gelecek bir zamanda yerine getirilmesi için çocukların desteğine, işbirliğine, ve yapacakları bir eyleme dayalı gereksinimlerini dile getirmeleri için kullandıkları iletiye Önleyici-ben İletisi diyoruz."

"Gereksinimlerimizi onlara bildirmemiz, yapmayı düşündüğümüz şeylerle yakından ilgilenmelerine yardımcı olur."

Önleyici-ben iletilerine örnekler:

"Okuldan çıktıktan sonra eve gelmeyeceksen bana haber vermeni istiyorum, o zaman seni merak etmem."

"Haftasonu tatili için evden ayrılmadan neler yapmamız gerektiğini şimdiden planlamanızı istiyorum, o zaman hepsini yapmak için zamanımız olur."

"Önümüzdeki hafta müzeye gideceğiz, çıkacak sorunları önlemek için kurallarımızı koymamızı istiyorum."

"Büyükanneniz geliyor, bizde bir hafta kalacak. Yanımızda kaldığı süre içinde onu rahat ettirmek için neler yapmamız gerektiğini düşünmemizi istiyorum. Tekerlekli sandalyesiyle rahatça dolaşabilmesi için yapabileceğimiz değişiklikleri kararlaştıralım."

Dikkat ettiyseniz, yukarıdaki örneklerde "şöyle yapalım ki ŞÖYLE OLSUN" yapısı var, "şöyle yapalım ki ŞÖYLE ŞÖYLE OLMASIN" denmemiş. Yani sonuçta çıkacak güzel netice tasvir edilmiş. İlk örnekte "haber vermeni istiyorum, yoksa seni çok merak ediyorum sinir oluyorum" denmemiş de, "haber vermeni istiyorum, O ZAMAN SENİ MERAK ETMEM" denmiş. Beklenimizin ve gereksinimimizin sonucunda ortaya çıkacak olumlu/ güzel sonuç vurgulanarak ben iletisi gönderilmiş. Sanırım ben iletisi gönderiren dikkat edilmesi gereken bir nokta da bu.

Çocuklar, ebeveynin ben iletisiyle belirttiği beklentilerini öğrenince :

Bilmiyorduk,
Böyle söylemene sevindim
Hiç böyle söylememiştin

gibi olumlu tepkiler veriyor, işbirliğine istekli oluyorlarmış.

Önleyici ben iletisinin sadece yetişkinlere değil, çocuklara da yararları varmış, seçtiğim bir kaç tanesi:

- Dolambaçsız, açık ve dürüst olmaya model oluşturur ve başkalarının da öyle davranmlarına yardımcı olursunuz.

- Başkaları gereksinimlerinizi ve duygularınızı öğrenir.

- Dile getirilmemiş beklenti ve gereksinimlerin sebep olduğu çatışma ve gerginliği azaltmış, en iyi ilişkileri bile bozabilecek olumsuzlukları en aza indirmiş olursunuz.

Tek başına 3 erkek çocuk yetiştiren bir anne, oğluna Önleyici Ben İletisini nasıl gönderdiğini anlatıyor:

Jou'nun bana öteki çocuklarımdan daha yakın olduğunu hissediyorum. ona duygularımı anlatabilirim. Geçen akşam onun gitar çalıp şarkı söyleyeceği Okul Aile Birliği Toplantısına gittim. Daha önce hiç gitmemiştim. Gelmemi istemişti ama orada hiç kimseyi tanımadığım için tek başıma kalmak istemiyordum. "Joe, daha önce okul toplantısına hiç gitmedim. Biraz korkuyorum, benimle ilgilen, beni yalnız bırakma" dedim. Okula gidince beni kapıda karşıladı., içeri götürdü, bir kaç kişiyle tanıştırdı, bana bir fincan çay getirdi. Kelimenin tam anlamıyla bana göz kulak oldu.

*Alıntılar 'Çocukta Dış Disiplin Mi, İç Disiplin Mi?' isimli kitaptan yapılmıştır. Dr. Thomas Gordon, Sistem Yayıncılık